Przyjemność z uczenia się

Andrzej Wodecki

Dziś będzie o przyjemności z uczenia się.

 

Kilka dni temu postanowiłem zapytać studentów o sytuacje, w których uczenie się sprawiało im przyjemność. Najpewniej dlatego, że sam od jakiegoś czasu staram się sprawiać sobie dużo różnych przyjemności i widzę, jak mi to pomaga. Pomyślałem więc, że jeśli uda się pomóc studentom czerpać przyjemność z edukacji, to może też podniesie się jej efektywność. 

 

W ankiecie, dostępnej pod adresem: http://goo.gl/JVzsa, zadałem proste pytanie:

"Spróbuj przypomnieć sobie sytuację, w której uczenie się sprawiło Ci po prostu przyjemność.Gdzie to było? Jak się uczyła/ś? Dlaczego było to przyjemne? Co sprawiło Ci szczególną przyjemność? Napisz proszę kilka zdań."

 

W okresie 9 dni od jej upublicznienia odpowiedzi udzieliło 195 osób. Poniżej krótkie podsumowanie z pierwszą refleksją nad tym, na ile wyniki tej ankiety mogą być przydatne dla osób zajmujących się e-learningiem.

 

Odpowiedzi udzielano w formie krótkich wypowiedzi, do 3-4 zdań. Pojawiało się w nich wiele różnych wątków, które uporządkowałem w obszary i czynniki. 

 

Czynniki determinujące przyjemność z uczenia się podzieliłem na 7 obszarów (w nawiasach liczba wypowiedzi wskazująca na dany obszar, co w pewnym sensie można utożsamić z jego priorytetem):

 

1. Stan osoby uczącej się (42)

2. Otoczenie, w którym się uczyła (124)

3. Czynniki motywujące, presja otoczenia (26)

4. Pora dnia (47)

5. Metoda uczenia się (138)

6. Treści, forma, przekaz (130)

7. Cele, efekty, odpowiedź zwrotna (62).

 

Jak widać, na przyjemność z nauki najsilniej wpływają czynniki związane z metodą uczenia (138), treściami (formą, przekazem) - 130 oraz otoczeniem (124). Nieco mniejszy wpływ mają czynniki związane z efektami (i, ogólniej, poczuciem sensu nauki), porą dnia, stanem (emocjonalnym, psychicznym) oraz presją otoczenia i motywacją. 

 

Wyodrębniłem w sumie 55 różnych czynników wpływających na przyjemność z uczenia się. Najważniejsze z nich (w nawiasach liczba wypowiedzi na nie wskazujących) to:

 

1. Zainteresowanie tematem, ciekawe treści (67) 

2. Cisza i spokój w miejscu w miejscu nauki (41)

3. Przyjazne i spokojne miejsce, najczęściej domowe zacisze, własny pokój (34)

4. Wspólna nauka z przyjaciółmi (30)

5. Wieczorna i nocna pora (26)

6. Dobry nastrój, relaks, odprężenie, wyciszenie (24)

7. Nauka samodzielna (22)

8. Prosty i klarowny przekaz treści, które trzeba przyswoić (21)

9. Aspekt praktyczny, poczucie możliwości zastosowania w życiu (21)

10. Dobra muzyka w tle (18).

 

Jak widać, zdecydowanie największą przyjemność sprawia nauka treści, które są interesujące. Ważna jest też "higiena" uczenia się: miejsce, odpowiedni nastrój, brak presji. Nieco więcej osób woli uczyć się z innymi niż samodzielnie. Ważne jest też to, by treści były formułowane w sposób prosty i miały aspekt praktyczny. W sumie nic odkrywczego…

 

Na które z 55 czynników zidentyfikowanych w ankiecie mogą mieć wpływ projektanci kursów on-line?

 

1. Intrygująca byłaby próba zmierzenia się z najważniejszym: "interesującymi treściami". Jak sprawić, by treści kursu były "ciekawe, interesujące; takie, które lubię; związane z moją pasją, zaspakajające moją ciekawość"? Może to zadanie dla jakichś silników rekomendacji badających zainteresowania studentów w oparciu o ich aktywność w internecie, stopnie uzyskane podczas nauki czy coś innego? 

 

2. Widzę też duży potencjał w kursach pomagających studentom zorganizować swoją naukę tak, by uniknąć stresu, dobrać najlepsze dla siebie miejsce i czas nauki, wprowadzić się w odpowiedni nastrój etc. Sporo można osiągnąć poprzez odpowiednią organizację "logistyki" nauczania: jedno miejsce na materiały, odpowiednio zorganizowane zaliczenia, rytm pracy etc.

 

3. Wiele osób (30) wskazało na możliwość nauki z innymi jako czynniki zwiększający przyjemność z nauki, z czego 13 przedstawiło konkretne, różne metody uczenia się wykorzystywane w takich sytuacjach. Aż się prosi, by część aktywności on-line angażowała kilkuosobowe grupy - ale z zachowaniem możliwości pracy indywidualnej (wolność wyboru)

 

4. Kolejnym czynnikiem, o który warto zadbać tworząc kursy on-line, jest prostota przekazu. Cytując respondentów: "jasno sformułowane informacje; prosty, przystępny język; konkrety; zrozumiałe treści; klarowne notatki w formie punktów; wewnętrzna logika treści; precyzyjne wskazówki". 

 

5. Klarowność przekazu istotnie jest powiązana z jakością treści oraz atrakcyjną formą prezentacji, wskazaną przez 20 osób. Podzieliłem czynniki z tym związane na 2 kategorie:

- atrakcyjna forma (11)

"niebanalna forma prezentacji; ciekawa i odpowiednia forma graficzna; dużo tabel, rysunków, grafik, mind-mapy, punkty"

- jakość materiału (9)

"ciekawe materiały; dużo ciekawostek; umieszczone w jednym miejscu; dobre ilustracje"

 

Zwróćcie uwagę, że jakość treści jest mniej istotna niż wzbudzone przez nie zainteresowanie czy aspekt praktyczny.

 

6. Naukę przez działanie jako coś, co przyczyniło się do przyjemności z uczenia się wskazało 13 osób. Mówimy tu o  czynnikach takich jak "realizacja projektu; sytuacja, gdy uczenie się jest efektem ubocznym innego działania; konkretna praca do wykonania". 

 

Warto więc wpleść tego typu metodę do kursów on-line.

 

7. W tym punkcie kilka elementów, które moim zdaniem też są inspirujące, a które pozostawię bez zbędnych komentarzy (w nawiasach liczba głosów):

 

"samodzielnie tworzę notatki; tworzę mapy mentalne; kreuję różne obrazy związane z przedmiotem nauki" (9)

"uczę się zgodnie z moim, wcześniej ustalonym planem; sama sobie wyznaczam cel; bez przymusu; bez narzuconego tempa" (9)

"zdobywanie wiedzy (samo w sobie); poszerzenie perspektyw; umożliwia lepsze zrozumienie świata; poznawanie czegoś nowego" (8)

"nauka poprzez zabawę; żarty, śmianie się z pomyłek innych; zabawne skojarzenia; śpiewanie dziwnych melodii" (7)

"nagroda bezpośrednio po nauce (coś miłego, słodycze, dobra ocena, sprawiedliwa ocena) lub po osiągnięciu celu nauczania" (6)

"myśl o mojej przyszłości; perspektywa znalezienia dobrej pracy w przyszłości" (5)

"mogłam popełniać błędy; mogłam dużo pytać" (3)

 

Zdaję sobie sprawy, że dla zawodowych metodyków nauczania wyniki powyższej ankiety ocierają się o banał. Zapewniam jednak, że lektura żywych, spontanicznych wypowiedzi i późniejszy proces ich uporządkowania bardzo mnie zainspirowały. 

 

Szczerze zachęcam do badań nad "przyjemnością" - jeśli uczynimy naukę przyjemną, może się okazać, że istotnie przyczynimy się do podniesienia poziomu polskiej edukacji wyższej :)

 

I na koniec duża prośba: będę wdzięczny za rozpowszechnienie wśród swoich studentów łącza do omówionej wyżej ankiety:

 

http://goo.gl/JVzsa

 

Pozdrawiam przyjemnie, 

 

aw

Data dodania: 26.12.2012

Komentarze do wpisu:

Jeśli jest zainteresowanie tematem, to forma podania jest nieistotna. Mogą to być stare, przeżółkłe książki. Nudne tomiszcze w obcym języku. Co więcej, nawet lepiej gdy forma ta nie jest multimedialna. Więcej pracy zostaje dla wyobraźni.
Niemniej tego rodzaju zainteresowanie należy potraktować jako ciekawostkę przyrodniczą z pozainstytucjonalnego życia człowieka. Edukacja (uczenie się) to nieustanna walka z mechizmem adaptacyjnym, który od pewnego wieku uważa, że to czego się uczymy jest nam zbędne i przeszkadza jak możę w przyswajaniu nowych, zbędnych treści. Jak mówią, wiedza zdobyta pod przymusem nie trzyma się głowy. Można więc starać się zwiększać efektywność pobudzając zainteresowanie na wszelkie możliwe sposoby, ale trzeba pamiętać, że walka ta jest z góry skazana na przegraną. Taka jest reakcja zdrowego organizmu. Neurologiczna brzytwa Ockhama działa i chwała jej za to. Projektant wirtualnych doświadczeń edukacyjnych musi więc trochę poluzować paska i pogodzić się z wizją, że byt i powinność (edukacyjna) są z reguły rozłączne. Pozdrawiam

Tagi wpisu

przyjemność

Andrzej Wodecki

Dr nauk fizycznych (fizyka teoretyczna), absolwent MBA (University of Central Lancashire, UK). Dyrektor Polskiego Uniwersytetu Wirtualnego oraz Uniwersyteckiego Centrum Zdalnego Nauczania i Kursów Otwartych Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie. Członek Zarządu Stowarzyszenia E-learningu Akademickiego. Inicjator i koordynator wielu polskich i międzynarodowych projektów z zakresu społeczeństwa informacyjnego. Konsultant w zakresie wdrożeń systemów informacyjnych biznesu w obszarze zarządzania zasobami ludzkimi i e-learning. Wieloletnia praktyka szkoleniowa w zakresie systemów IT w zarządzaniu, e-biznesu i marketingu internetowego.