Ruch na rzecz wolnego dostępu do publikacji naukowych

Maria Zając

Czy wdrażanie koncepcji Otwartych Zasobów Edukacyjnych obejmuje również swobodny dostęp do artykułów naukowych publikowanych w prestiżowych czasopismach? Ich wydawcy, tacy jak holenderski gigant Elsevier nie akceptują postulatów środowiska naukowego, którego przedstawiciele twierdzą, że pobieranie opłat za dostęp do publikacji naukowych jest nieuczciwe. Argumentują tym, że to właśnie uczelnie na ogół finansują prowadzenie badań naukowych, następnie autorzy publikacji opisujących badania i ich wyniki ponoszą koszty wydania artykułu, a i tak później uczelnia musi zapłacić wydawnictwu za dostęp do już opublikowanych badań. Takie praktyki, możliwe dzięki przejmowaniu praw autorskich do publikacji przez wydawców, są zdaniem akademików niedopuszczalne i znacznie ograniczają swobodną wymianę informacji naukowej.  Zainicjowany w 2014 roku projekt DEAL stanowi obecnie konsorcjum kilkuset uczelni i bibliotek niemieckich, które podjęły wspólną inicjatywę, mającą na celu wynegocjowanie otwartego dostępu do artykułów publikowanych w czasopismach naukowych Elseviera. Potentat wydawniczy skutecznie opiera się naciskom, co oznacza, że od początku 2017 roku spora rzesza niemieckich naukowców nie będzie miała dostępu do publikacji tego wydawcy. Partnerzy konsorcjum konsekwentnie odmawiają uiszczenia opłat za dostęp do czasopism, postulując przyjęcie nowego modelu wydawniczego, który zakłada, że biblioteki uniwersyteckie będą kupować roczne licencje u wydawcy, w ramach których autorzy z danej uczelni będą mogli już bez dodatkowych opłat publikować swoje prace i udostępniać je na zasadach otwartych. W tym modelu zasadniczo zmienia się rola wydawcy, który przestaje być właścicielem praw autorskich, czerpiącym z tego tytułu profity, a staje się dostawcą pakietu usług, takich jak przygotowanie publikacji do druku (w tym proces recenzji) oraz usługa udostępniania i dystrybucji publikowanych treści.

 

Niemieckie konsorcjum nie jest jedyną inicjatywą, która w imieniu środowiska akademickiego negocjuje z wydawcami warunki otwartego dostępu do publikacji naukowych. Podobne działania są prowadzone również w Finlandii przez konsorcjum FinELib, i przez brytyjską grupę JISC Collections, aczkolwiek postulaty zgłaszane przez konsorcjum DEAL są najbardziej radykalne i jak na razie (grudzień 2016) są odrzucane przez wydawcę, który jednakże deklaruje możliwość dalszych negocjacji na początku 2017 roku. Trudno obecnie przewidzieć jak zakończą się te negocjacje, jednak z dużym prawdopodobieństwem można zakładać, że podobne postulaty będą zgłaszane także przez inne ośrodki i konsorcja akademickie, jako że swobodny przepływ informacji wydaje się być jednym z podstawowych wymagań współczesnej nauki.

 

Opracowano na podstawie artykułu: Thousands of German researchers set to lose access to Elsevier journals, opublikowanego na łamach magazynu Science przez Gretchen Vogel w dniu 22.12.2016 r. Pełny tekst dostępny jest na stronie: Sciencemag.org

data dodania: 28.12.2016

Tagi: otwarty dostęp, czasopisma, publikacje , wydawcy

Komentarze

Nie ma jeszcze komentarzy do tego wpisu.

dodaj komentarz dodaj komentarz

Inne wpisy autora

» Czy możliwy jest „reset” edukacji?

» Kursy typu HyFlex – możliwości i wyzwania

» Jak oceniać wspólnie ze studentami

» Sesja tuż-tuż…

» Siedemnaście lat polskiej e-edukacji z perspektywy czasopisma e-mentor

» (Nie) Bezpieczni w sieci - konkurs dla NGO na najlepszą kampanię edukacyjną

» Tony Bates online - dwa spotkania i dwa ważne tematy

» Wymuszona zmiana - gdzie szukać pomocy

» Nauczanie online - zamieszanie terminologiczne

» Makerspace w Wadowicach

» Students’ Science Expo – łączy nas nauka - 3.10.2018 Wrocław

» The Case Against Education

» Just Join IT: polscy programiści na świecie

» Kursy MOOC jako część edukacji formalnej

» Cloud Academy

» Mam certyfikat MOOC i co dalej?

» Open Education: International Perspectives in Higher Education - recenzja książki

» Świąteczny MOOC

» Magia technologii?

» Gra w edukację i profile graczy

» Szkoła inżynierów czyli latająca miotła czarownicy zamiast lekcji kaligrafii

» Zawody przyszłości - konsultant ds. prywatności, menedżer cyfrowej śmierci a może chirurg pamięci?

» Nieoczekiwana zmiana miejsc?

» 3F > 3Z?

» Szkoła bez sal, klas i przedmiotów – szkoła przyszłości?

» Masowe kursy otwarte integralną częścią edukacji formalnej?

» Dla kogo jest MOOC?

» Trzecia fala czyli masowe otwarte kursy online na uniwersytetach

» Zotero – bibliografia zawsze pod ręką

» Counselor, tutor i profesor

» E-learning, innowacje i KRK a zasada Hipokratesa

» World Bank e-Institute

» Ja też chcę na Stanford