ESFP ;)

Dorota Kwiatkowska

 

Poprzedni wpis był o tym, że trudno zorientować się w wielu typologiach stylów uczenia się, które projektant procesu dydaktycznego „powinien” brać pod uwagę oraz o tym, że być może style uczenia się wcale nie istnieją;) Typologie stylów uczenia się nie są faktycznie moimi ulubionymi, jako e-metodyka i e-nauczyciela przekonują mnie nieco bardziej ogólne koncepcje funkcjonowania człowieka. Z dwóch powodów:

  • swoim zakresem odnoszą się nie tylko do funkcjonowania poznawczego i uczenia się, ale również do innych obszarów funkcjonowania, m.in. podejmowania decyzji, stylu pracy i funkcjonowania w grupie, są zatem bardziej przydatne w procesie dydaktycznym opartym na uczącej się społeczności;
  • wykorzystywane w procesie dydaktycznym (np. jako element początkowej autoanalizy lub jako „lodołamacz”) są bardziej interesujące dla uczestników zajęć, dają bowiem większe pole dla refleksji i dyskusji.

Nie będę oryginalna, moją ulubioną jest wywodząca się teorii typów psychologicznych fenomenalnego Carla Gustawa Junga typologia Isabel Briggs Myers i Katharine Cook Briggs (MBTI)*. Stworzony przez autorki inwentarz jest szeroko wykorzystywany w różnych obszarach pracy z ludźmi, m.in. doradztwie zawodowym, kierowaniu zespołami, czy rozwiązywaniu konfliktów.

 

Bardzo krótko o koncepcji i typologii – dla tych, którzy jej nie znają (informacje o MBTI są powszechnie dostępne w sieci). Zgodnie z nią, dzięki umiejscowieniu człowieka w czterech wymiarach możemy przyporządkować go do jednego z 16 typów osobowości. Wymiary, o których mowa, to:

 

1. Ekstrawersja – Introwersja

Wymiar mówi o sposobie, w jaki ukierunkowujemy swoją uwagę. Na biegunie ekstrawersji mamy zatem osoby, które interesuje świat zewnętrzny, towarzyskie, rozmowne, lubiące przebywać w grupie, komunikatywne i ekspresyjne. Na biegunie introwersji – osoby skupiające się na sobie i swoim wnętrzu, refleksyjne, ceniące prywatność; introwertyk potrzebuje czasu na sformułowanie odpowiedzi, koncentruje się na szczegółach, często potrzeba mu zachęty do uczestnictwa w działaniach grupowych.

 

2. AnalizaIntuicja

Wymiar określa sposób zbierania informacji oraz ich preferowane źródła. Analitycy zdobywają informacje przede wszystkim za pomocą zmysłów, koncentrują się na faktach i szczegółach, są praktyczni i konkretni, lubią jasno sformułowane cele, skupiają się na tym, co tu i teraz. Na drugim biegunie znajdują się osoby o tendencji do myślenia abstrakcyjnego, koncentrujące się na całości i łatwo znajdujące powiązania między jej elementami. Preferują teorię i modele ponad konkrety i fakty, lubią być „zainspirowane”, są ukierunkowane na przyszłość.

 

3. MyślenieOdczuwanie

Wymiar odnosi się do sposobu podejmowania decyzji. „Myśliciel” jest skoncentrowany na rezultacie i celu – rozwiązaniu problemu, stara się być obiektywny i logiczny, analizuje przyczyny i skutki, jest dociekliwy, lubi grać rolę „adwokata diabła”. Osoba reprezentująca drugi biegun w swoim działaniu bierze pod uwagę przede wszystkim innych ludzi, ich emocje i samopoczucie. Koncentruje się na relacjach, nie lubi sporów bowiem uważa, że cele najlepiej osiąga się w atmosferze harmonii. Jest wyrozumiała, doceniająca i empatyczna.

 

4. Ocenianie Obserwacja

Ostatni wymiar dotyczy sposobu, w jaki „organizujemy” świat zewnętrzny i jak się w nim odnajdujemy. Na pierwszym biegunie znajdują się osoby zorganizowane, lubiące uporządkowane struktury, trzymające się planów, systematyczne. Obserwatorzy natomiast to osoby spontaniczne, poszukujące nowych doznań, elastyczne i zrelaksowane. Pragną raczej zrozumieć świat niż poddać go kontroli, nie lubią presji i sztywnych terminów i… często działają na ostatnią chwilę.

 

Trochę więcej o wymiarach można obejrzeć tutaj:

 

Powyższej typologii można oczywiście postawić zarzut schematyczności – przecież dwie osoby reprezentujące ten sam typ osobowości wcale nie będą zachowywały się identycznie w tej samej sytuacji. Zgadza się, nie będą:) Po pierwsze dlatego, że mogą znajdować się w różnym „punkcie” danego wymiaru – bliżej lub dalej jego środka. Po drugie, na nasze wrodzone preferencje nakładają się również wpływy środowiskowe i nasze jednostkowe doświadczenia. Typologia określa zatem nie tyle nasze cechy i zachowania, ile nasze preferencje oraz wskazuje na sytuacje, w których będziemy czuć się bardziej lub mniej komfortowo. Dotyczy to również sytuacji edukacyjnych. 

 

W mojej ocenie, kiedy chcemy wykorzystać tego typu koncepcję dla celów edukacji, jej schematyczność staje się raczej jej zaletą niż wadą. Dla projektanta i nauczyciela ważna jest bowiem przede wszystkim świadomość różnych sposobów funkcjonowania uczestników zajęć, umożliwiająca bardziej adekwatne zaprojektowanie aktywności**. Dla uczestnika zajęć równie ważna co wykonanie testu, jest refleksja nad własnym stylem działania oraz mocnymi i słabymi stronami w odniesieniu do pracy na kursie (zdalnym). Nie jest zatem konieczne proponowanie uczestnikom wykonania testu – równie pożyteczne będzie sformułowanie opisów poszczególnych wymiarów i zaproponowanie autorefleksji (Które z zachowań jest Ci bliższe…? Zaznacz na skali stopień, w jakim cechuje Cię dane zachowanie…), a następnie – dyskusji na temat stylów funkcjonowania i ich konsekwencji dla procesu uczenia się. Aktywność jest dobrze przyjmowana przez uczestników kursów – wypróbowałam po dwóch stronach wirtualnej klasy :)

 

Dla osób zainteresowanych, załączam link do jednej z wersji online testu MBTI (w języku angielskim). Dla celów dydaktycznych można natomiast wykorzystać krótką wersję, dostępną w języku polskim wraz z opisem typów.

 

Miłej zabawy!
Dorota (ESFP;)

 

* O koncepcję tę są oparte również inne narzędzia do badania osobowości, m.in. Paragon Learning Style Inventory (PLSI), Murphy Meisgeier Type Indicator czy Keirsey-Bates Temperament Sorter, dostępne w internecie, niestety tylko w języku angielskim.

** Kilka zaleceń edukacyjnych można znaleźć tutaj .

 

Data dodania: 11.06.2012

Dorota Kwiatkowska

Dr nauk humanistycznych w zakresie psychologii, pracownik naukowo-dydaktyczny Instytutu Psychologii UMCS w Lublinie, koordynator ds. e-learningu na Wydziale Pedagogiki i Psychologii UMCS. Od 2002 e-nauczyciel, metodyk zdalnego nauczania i autorka kursów zdalnych (m.in. w Polskim Uniwersytecie Wirtualnym). Uczestniczyła w licznych projektach związanych z kształceniem na odległość. Interesuje się przede wszystkim zagadnieniami projektowania i prowadzenia zajęć zdalnych.