AAA

Przedsiębiorczość i ekonomia - separacja czy integracja?

Agnieszka Kurczewska

Celem artykułu jest przedstawienie relacji między naukową koncepcją przedsiębiorczości a ekonomią oraz nakreślenie perspektyw ich współistnienia. Opisano w nim dwa podejścia naukowe do przedsiębiorczości: humanistyczno-społeczne i ekonomiczne. Zaprezentowano również postulat weryfikacji niektórych założeń ekonomii w oparciu o dorobek badawczy współczesnej przedsiębiorczości1.

Postępująca atomizacja oraz rosnąca specjalizacja badań powodują, że mimo postępu różnorodne nauki i koncepcje naukowe stają się coraz bardziej rozwarstwione, fragmentaryczne, osadza się je w bardzo wąskich i specyficznych kontekstach badawczych. W przypadku współczesnej przedsiębiorczości, traktowanej jako koncepcja naukowa, badacze, szukając nowych tematów rozważań i innowacyjnych metod badawczych, coraz rzadziej odwołują się do ekonomii. Jednocześnie dynamicznie rozwija się nurt humanistyczny i społeczny przedsiębiorczości, koncentrujący się na przedsiębiorczej jednostce. Podejmowana tematyka, wykorzystywana metodyka badań i sposoby interpretacji wyników w przypadku podejścia ekonomicznego i podejścia humanistyczno-społecznego są znacząco inne. Powoduje to wiele nieporozumień prowadzących do braku dialogu między naukami badającymi i opisującymi to samo zjawisko. Należy zatem podjąć kroki zmierzające do wyjaśnienia kilku podstawowych zagadnień, wokół których zbudowane są naukowe fundamenty przedsiębiorczości. Ponownej uwagi, jak się wydaje, wymaga przede wszystkim relacja między naukami ekonomicznymi a zagadnieniem przedsiębiorczości. Czy ich separacja jest uzasadniona i nieunikniona, czy może weryfikacja założeń jest w stanie doprowadzić do ich ponownej integracji?

W niniejszym artykule nie poddaje się krytyce pluralizmu badawczego i interdyscyplinarności, są one bowiem niezbędne w budowaniu podstaw zagadnień naukowych. Bogactwo różnorodnych i przenikających się koncepcji oraz podejść badawczych jest zgodne z postmodernistyczną skłonnością do łączenia teorii, systemów i porządków w nauce. Jednakże w przypadku nauk czy koncepcji naukowych relatywnie krótko budujących swoją historię i akademicką tożsamość, w wyniku intensywnego czerpania z innych nauk, pojawia się niebezpieczeństwo utraty indywidualności i niezależności, a przede wszystkim ryzyko braku odpowiedzialności za dalszy rozwój. Wydaje się zatem słuszne, by w pewnym momencie wrócić do korzeni i określić, co zostało osiągnięte oraz jak wpływa to na dalszy postęp w badaniu przedsiębiorczości. Warto zastanowić się, jaką rolę dla przedsiębiorczości jako zagadnienia naukowego odgrywa obecnie ekonomia. Celem artykułu jest określenie relacji pomiędzy przedsiębiorczością i ekonomią oraz perspektyw ich dalszego współistnienia.

Ekonomia a przedsiębiorczość

Przedsiębiorczość jako zagadnienie naukowe wywodzi się historycznie z ekonomii. Wydawałoby się zatem logiczne, że ekonomia i przedsiębiorczość powinny przenikać się, uzupełniać i inspirować. W rzeczywistości jest jednak inaczej. Wzajemne oddalanie się wynika z kierunków ich rozwoju. Przedsiębiorczość w XX w. konsekwentnie odseparowywała się od ekonomii, czerpiąc z dynamicznie rozwijających się nauk, takich jak psychologia, socjologia czy zarządzanie. Ponadto wraz z rozwojem przedsiębiorczości w wymiarze naukowym coraz wyraźniej zaczęto marginalizować przedsiębiorczość i przedsiębiorcę w teoriach ekonomicznych. Nawet pobieżny przegląd teorii ekonomicznych wskazuje, że ekonomia głównego nurtu nie podejmuje się wyjaśnienia zachowania przedsiębiorcy, mimo że przedsiębiorca jest pojęciem dla niej podstawowym.

W naukach ekonomicznych XVIII w. i wczesnych lat XIX w. przedsiębiorca był obecnym elementem rynku. Od XIX w. zaczęły powstawać i rozwijać się nowe koncepcje oraz teorie wykraczające w swoich zainteresowaniach poza osobę przedsiębiorcy jako wyznacznika procesów rynkowych. W wielu klasycznych teoriach ekonomicznych przedsiębiorca to pozbawiony cech ludzkich element rynku, podejmujący decyzje na podstawie racjonalnych kalkulacji. Analiza dorobku ekonomii przeprowadzona przez autorkę2 w książce Przedsiębiorczość jako proces współoddziaływania sposobności i intencji przedsiębiorczych dowodzi, że większość prac uwzględniających postać przedsiębiorcy powstała przed rokiem 1940 czy poza głównym nurtem ekonomii (szkoła austriacka).

Współczesna literatura z zakresu przedsiębiorczości koncentruje się na odtworzeniu procesu przedsiębiorczego. Autorzy starają się zrozumieć, dlaczego i w jaki sposób niektóre jednostki dostrzegają możliwości podjęcia przedsięwzięć przedsiębiorczych, a następnie, jeśli okazują się one atrakcyjne, z powodzeniem wprowadzają swe pomysły w życie. Coraz częściej opisuje się rolę emocji w podejmowaniu decyzji, przypisując istotne znaczenie nie tylko zdolnościom analitycznym przedsiębiorcy, ale również jego intuicji. W poznawaniu rzeczywistości przedsiębiorca posługuje się uproszczonymi regułami wnioskowania - heurystykami. Tematyka ta jest poruszana tylko w ramach niektórych dziedzin ekonomii, takich jak ekonomia behawioralna.

W rezultacie nałożenia się obu trendów - humanizacji przedsiębiorczości oraz wyłączania przedsiębiorcy z ekonomii głównego nurtu - może dojść do separacji przedsiębiorczości od ekonomii.

Przyczyny nieuwzględnienia w teorii ekonomii zagadnień związanych z przedsiębiorczością

Warto zastanowić się zatem nad przyczynami odseparowania ekonomii od przedsiębiorczości. Do najczęściej przytaczanych argumentów można zaliczyć następujące stwierdzenia3:

Facebook>aef="http://www.e-morzypgpl/dedaj/ki">/?url=p://www.e-mentor.edu.pl/" /ykule n/ex,fomer/54"> =+edsiębiorczość ja+i+nomia - +-+aracja je+ in+egracja?Wrzyp>Trdttergcoe> =+edsiębiorczość ja+i+nomia - +-+aracja je+ in+egracja?Digggcoe>

tr lku di"pl"0> tr lspaci"pl"5

ic.js2ader "agn: m="left Agn img src="ima_zdjecia/kzewska 5> p cl

/tabw j iv> p>l> id="artsecmid"a v cla"artyew" /> ss="l">iox_rt="1gn img class="conder "

  v class="content"> < v>

lnstd /li> 3rzyczyny nieuwzględnienia w teorii ekonomii zagadnień związanych z przedsiębiorczością

/li> 4rzD igncepcje oraedsiębiorczości/li> 5rzDzegoecyroganomii infoaedsiębiorczości/li> 6rzBiblianicfh p>/li> > < v>

ong>ong>

src="image/imgiox_aradzggiflt="homaradz> href="czasopismo/archiwum/dziorkę/29">zwa ze. P kkułu jy orkęa> &>

iv> iiv id="imablack> ss="l">iox_rt="1gn img class="conder "

Irmacji. e o okule ni1> 2

v class="content">

> srcss="coniseka"c="image/imgpdfon.png" styeh="13"20eight="13"2alt="4" pdf" ieżnrz kkułu jrwryfisnauPDFp>/li>b>>

Eacal-le/ex,fomer/b54">> srcss="coniseka"c="image/img/">on.png" styeh="13"20eight="13"2alt="4" pdf" absjea tdywwlish vep>/li>b>>

< v> <> A dKzewskaIo,zquo;robentor.edquo; dok2014, 2 (54) / ,ko. 18-22, p://www.e-mentor.edu.pl/" /ykule n/ex,fomer/54"> iv> iv id="imablack> ss="l">iox_rt="1gn img class="conder "

Kotaryczze1> 2

v class="content"> kotaryczze /libr /a>t"><-size:100;; or.pn:#8f8f8f;a hi>orkę:yleudary, > dop/t"><>>

/libr /a>t"><-size:100;; or.pn:#8f8f8f;a hi>orkę:ynomicznsta, > dop/t"><>>

Aore c tkmikquo; Pr> ="homdedaj kotaryczzidle="bortical-align: midle;" alt dedaj kotaryczz> iv> i v class="coniox

href="czaascript"> :orzeni('/drwauj/ykule n/er/54">> srcss="coniseka"c="image/imgdrwaujon.pnggifltth="13"20eight="13"19> ="homdrwauj> href="czaascript"> :orzeni('/drwauj/ykule n/er/54">>ong>ong> >

href="czaascript"> :addSite();">> srcss="coniseka"c="ima/ge/imgulube, fon.pnggifltth="13"20eight="13"19> ="homdedaji href="czaascript"> :addSite();">>ong> ong> > iv> iiv id="imablack> ss="l">iox_rt="1gn img class="conder "

ejmob achonieniem a1> 2

v class="content"> kotaryczze iled="f671tyle="bordackground-or.pn:#F1F1F5;">
5/id/1103rzOce incempetni nraz gzacji przedacytozbn nieacówdych posnówu.ekzedacy>2/id/1056rzPsły wnnesKlwnie ć i przedsiębiorcę sć w XX eduji nie sepoeorii ekoprzedawizkPp /l nalnychedmy i pwpzkra przedsiębiorcy. ci a ekemicką wart Polsce> <> ass="m">Aore kujaxd/d <="art-nas_1090_5> ss="l">zenv disabw da href="#" cl>&lo; Prza edsin/a>n> <="art-nas_1090_5> ss="l">n/ja" href="#" cl>tępnie ekquo; Pr>
iv> episujy1> 2
v class="content"> ychcsiem hsub/sup>.b> Akułu jrstała pramach niewadjywiO pt. Kepcja nauedsiębiorczości w wo za wemne ododgryaływania sposobności i intencji pr2>Ioroblejywistała p smajinej ogrzemirow w nNawdowdodgCruje moNi ekoopiswann posnóstawie ra yzji, aaer/54 DEC-2011/01/D/HS4/01956/p> hsub/2up>.b> A dKzewskaPIzedsiębiorczość i eo proces współoddziaływania sposobności i intencji przedsiębiorczych Io, Polsrundawałnio róEomiczne zn,ato sza be2013,ko. 42-51/p> hsub/3up>.b> Szedsij: tamże,ko. 51-53/p> hsub/4up>.b> R.F. Hébert,>A.N. Link,>PIzIn sehiwu of thi meag hsub/5up>.b> W.B. Go zner,PIz Antencjiuilagmemeworkrmy rcriptibing thi phenncieon of new vrujure clwn hsub/6up>.b> W.Baumola p,>PIzFacjil rujeeprnieurship thie ndywwecmicznys: Exoczni eyaid bounds> Io,zquo;robJournyc of Buskness Vrujuringquo; dok1993, Vol. 8, NAut3, s.k197-210lp> hsub/7up>.b> N BauFoss, P.GroKleon,PIz Eujeeprnieurship: From OppArtkni owDiscovero firJudntary> Io,zzCruj>Nrmy rictat pny M agnt rynaid Globzacjin() , Copnihagen Buskness Swan p,>Copnihagen 2008lp> hsub/8up>.b> k.A dKiiwuhoff,>PIzEujeeprnieurship'sntenttibun Io,zquo;robEujeeprnieurship Thie ndaid Prive"cequo; dok1991, Vol. 16, NAut2, s.k93-112lp> hsub/9up>.b> Mora="lon,>PIzThe rujeeprnieurnaliwecmiczny thie n, secmid edin() > Io,zEżard Elgar, Chelzniham UK - NArthampton USA 2003lp> hsub//sup>.b> R.F. Hébert,>A.N. Link,>dz.cytlp> hsub//sup>.b> S/lSarasvatha,>PIzCauswn hsub//2up>.b> Tamżelp> hsub//3up>.b> Ł. Hzo t,>PIzRój. Wunomii infztów. hsub//4up>.b> A doojtysz,>PIzółczesna litnomia - septeksynua czy intobnaji meonj mprzearadyg pru?p iv> v> v> div id="imamaoj>Naj <> ass="m">copyrt="1gn>aef="http://www.e-mcln/" /" onClick="this.yczget='_blank'">Cruje moOttośprzEduji nieSGH> cri;> /li>
  • /li>
  • /li> > v> v> c="imap://www.e-mgoogle-aizayal-sgcoe/uiwumn.js" e="text/ja/ascript"> "> vipt"> > ce="text/ja/ascript"> "> _ua ct = "UA-1183288-1"; uiwumnTrivker(); vipt"> > ipt"> ce="text/ja/ascript"> "> var _paq = _paq || []; _paq.push(['jea kPagnView']); _paq.push(['enabw LinkTrivkvar u=((ap://s:" == docntów.locin_paq.push(['setTrivkerUrl', u+'piwik.php']); p>_paq.push(['setSiteId', 1]); p>var d=docntów, g=d.clwneEent ry('ipt"> ' ,ko=d.getEent rysByTagNeme('ipt"> ' [0]; g.e="te't/ja/ascript"> '; p>g.drowa=je e; g.async=je e; g.="imu+'piwik.js'; s.ear ryNode.insertBemy e(g,s); })(); vipt"> > >> h src="imap://www.e-mentor.edu.pl/" /stdts_hide/piwik/piwik.php?iębte=1tyle="border:0;:alt="4" i < vhcspt"> >