AAA

Przekształcanie kursów tradycyjnych
na format WBI

Hakan Tuzun

Artykuł ten referuje na podstawie dostępnej literatury postępy w badaniach nad przekształacaniem kursów prowadzonych metodą tradycyjną na kursy internetowe (kursy w formacie WB). W pierwszej części zostaną przedstawione wstępne informacje na temat zdalnego nauczania (nauczania na odległość Distance Education, DE) oraz szkoleń z wykorzystaniem internetu (Web-Based Instruction, WBI), które łączą w sobie elementy tradycyjnego kursu i nauczania zdalnego. W części drugiej zostaną opisane aktualne modele przewodników metodycznych (Instructional Design, ID) dla WBI.

Część trzecia, oparta na literaturze fachowej, prezentuje informacje o przekształceniach gotowych kursów tradycyjnych na format WBI, ujętych w następujące kategorie: rozpoczęcie przekształcania na format WBI, wsparcie dla studenta i instruktora, zagadnienia projektowe, współpraca między uczestnikami kursu oraz ocenianie. W ostatniej części zostanie przedstawiona modelowa propozycja przekształcania kursów tradycyjnych na format WBI.

Wstęp

Mimo, iż organizacje, szkoły i uczelnie wyższe od dawna wykorzystują internet jako narzędzie do rozpowszechniania wiedzy, to dotąd nie zostały wystarczająco przebadane konsekwencje wynikające z tego dla konstruowania przewodników metodycznych i udostępniania szkoleń przez internet. Wielu instruktorów otrzymuje zadanie przekształcenia istniejących tradycyjnych kursów na format WB. Niewiele jednak napisano na ten temat, tak więc zmuszeni są oni uczyć się procesu przekształcania metodą prób i błędów. (Lightfoot, 2000). W rezultacie instruktorzy mogą tworzyć kursy WBI w postaci stron internetowych, w oparciu o tradycyjne modele ID oraz wykorzystując metody nauczania stacjonarnego. Poniższy przegląd literatury fachowej ma na celu zebranie wskazówek dotyczących przekształcania kursów tradycyjnych na format WBI i przedstawienie tego procesu w usystematyzowany sposób, co pozwoli szkoleniowcom na wyeliminowanie wielu błędów z ich działań.

Definicje

W literaturze fachowej natknąłem się na określenia takie jak:

  • szkolenie oparte na internecie (Internet-based training, Internet-based instruction),
  • zdalne nauczanie z wykorzystaniem komputera (computer-based distance education),
  • uczenie się w oparciu o sieć (Web-based learning),
  • zdalne nauczanie w oparciu o sieć (Web-based distance education),
  • szkolenia w oparciu o sieć (Web-based instruction).
Dla uproszczenia i w celu uniknięcia pomyłek będę używał w całym tekście terminu "szkolenie oparte na serwisie WWW" (Web-based instruction, WBI).

Dostarczanie wiedzy

Sposób dostarczania wiedzy zmieniał się wraz z biegiem historii, dziś istnieją dwie główne metody: nauczanie tradycyjne i nauczanie zdalne (Shave, 1998).

W erze uprzemysłowienia system nauczania przypominał fabrykę. Budowano kampus ("fabrykę"), do którego dojeżdżali i gdzie pracowali studenci i nauczyciele ("pracownicy" i "zarząd") - Shave, 1998. W systemie tym główną metodą dostarczania wiedzy była metoda tradycyjna.

W metodzie tej instruktor przeznacza odpowiednią ilość godzin dla studentów, studenci mogą współpracować ze sobą i z instruktorem, możliwa jest szybka komunikacja zwrotna. Jednakże proces nauczania musi odbywać się w konkretnym miejscu i czasie, a współpraca między uczestnikami poza klasą jest trudna.

Nauczanie zdalne (Distance Education, DE; Distance Learning, DL)

DE, jako metoda dostarczania wiedzy, jest obiecującą technologią, która może wyeliminować problemy związane z metodą tradycyjną. "Termin nauczanie zdalne odnosi się do takiego sposobu przekazywania wiedzy, w którym nauczyciel i uczeń są od siebie odseparowani przez położenie geograficzne i czas." (Williams i inni, 1999).

Keegan (1980) charakteryzuje DE za pomocą sześciu kluczowych elementów, z których jeden zakłada użycie różnych narzędzi medialnych i komunikacyjnych jako łącznika między nauczycielem i uczniem. Zastosowanie znajduje tu np. telewizja, transmisja komputerowa, konferencje audio lub komputerowe, kasety wideo i dyski oraz korespondencja elektroniczna (Heinich i inni, 1999).

Aby opisać technologie medialne używane w DE, Johanses i inni (1991) opracowali model nazwany "4-elementową mapą opcji oprogramowania grupowego". Model ten uwzględnia 2 parametry: czas i miejsce, które muszą być wzięte pod uwagę w przypadku współpracy grupowej podczas kursu prowadzonego metodą DE. W oparciu o te parametry sklasyfikowano 4 typy technologii mające wspierać współpracę w grupach w następujących przypadkach:

  • ten sam czas/inne miejsce,
  • to samo miejsce/inny czas,
  • ten sam czas/to samo miejsce,
  • inny czas/inne miejsce.

Format WBI (szkolenie w oparciu o sieć)

WBI jest typem technologii mieszczącej się w kategorii inny czas/inne miejsce. Najbardziej znaczącym atutem, który WBI wnosi w metodę DE, jest elastyczność pozwalająca uczyć się w dowolnym miejscu i czasie (Tipton i inni, 1998). Dzięki niej WBI pozwala zaoferować programy akademickie większej grupie potencjalnych odbiorców, którą Ehrmann (1990) określa jako "Nową Większość" (New Majority). Ludzie należący do tej grupy nie mają czasu, żeby studiować w trybie stacjonarnym w kampusie korzystając z tradycyjnego sposobu zdobywania wiedzy. WBI może zapewnić im szkolenia w czasie i miejscu dostosowanym do ich stylu życia.

Wiele uczelni przebudowuje dziś prowadzone na nich kursy tak, aby można je było zaoferować przez internet grupie docelowej, jaką stanowi "Nowa Większość" (zobacz np. Bichelmeyer i inni, 2000). Ponieważ wymagania rosną, również liczba dostawców WBI będzie wzrastać. Znacząco zwiększa się też liczba studentów używających internetu do komunikowania się i prowadzenia badań naukowych. W związku z tym możliwe jest, iż rynek poszerzy się o studentów spoza grupy docelowej, którzy będą również korzystać z WBI.

WBI zapewnia dostęp do wiedzy w dowolnym miejscu i jest metodą równie efektywną jak nauczanie tradycyjne. Kilku badaczy przeprowadziło eksperymentalne studia w celu porównania wyników studentów uczących się metodą tradycyjną i metodą WBI (zobacz np. Schutte, 2001 i Jones, 1999). Stwierdzili oni, iż studenci uczący się na kursach WBI osiągnęli wyższe wyniki, bądź też, że nie było znaczącej różnicy pomiędzy obiema grupami. Poza stwierdzeniem efektywności WBI, wykazano też, że kursy te podobają się studentom i wypowiadają się oni na ich temat pozytywnie (zobacz np. Friedrich, 1999 oraz Ingebritsen i inni, 1998).

Kursy WBI mają też inne zalety. Są one w stanie zdobyć sobie odbiorców na całym świecie (Duffy, 1992), mogą stanowić wsparcie dla różnego rodzaju metod nauczania (Ingebritsen i inni, 1997), koszty ich rozwoju i obsługi nie są wysokie (Kuchinke i inni, 2001), są też źródłem różnorodnych informacji (McManus, 2001).

W każdej innowacji można doszukać się też wad i WBI nie stanowi tu wyjątku. Do najczęściej wymienianych problemów należą: ograniczona przepustowość pasma (McManus, 2001), dostęp do sprzętu komputerowego i internetu (Shave, 1998), odosobnienie społeczne (Lichty, 1997), oraz konieczność zaufania uczniowi (Ingebritsen i inni, 1998). Istotnym problemem jest również przekształcenie szkolenia z tradycyjnego na kurs internetowy.

Model przewodnika metodycznego (Instructional Design, ID) dla WBI

Model przewodnika metodycznego służy "przekazaniu kluczowych pomysłów i procesów w celu włączenia ich w zakres konkretnej metody" (Molenda i inni, 1996). Modele prezentują niezbędne czynniki gwarantujące powodzenie w tworzeniu przewodnika metodycznego.

Dokładniej rzecz ujmując, model ID pokazuje nam co robić i kiedy to robić, ale niewiele o tym, jak to zrobić. Molenda i inni (1996) wskazują jak ważny jest model ID podając następujący przykład: " ...doświadczenie pozwala szefowi kuchni odejść od książki kucharskiej i zdać się na improwizację, ale dla ucznia sztuki kulinarnej, książka kucharska jest podstawowym sposobem na zapewnienie odpowiedniej jakości w codziennej pracy." Model ID jest taką książką kucharską, do której można odwoływać się w przypadku wątpliwości podczas tworzenia przewodnika metodycznego.

Daje się odczuć brak modelu ID oraz modelu według którego dokonuje się konwersji do formatu WBI. Ponieważ internet jest od niedawna używany jako narzędzie do szkoleń, nie ma obecnie modeli dla WBI, które przetrwałyby próbę czasu (Edwards, 1999). Co gorsza "istnieje błędne przekonanie, iż media elektroniczne służą tylko i wyłącznie do przenoszenia słowa drukowanego na ekran" (Lichty, 1997). W związku z tym wielu szkoleniowców i projektantów szkoleń tworzy mało efektywne kursy WBI, które nie wykorzystują możliwości oferowanych przez internet.

Komunikacja moderowana przy pomocy komputera pomaga spełniać nowy paradygmat modelu opartego na budowaniu wiedzy w procesie nauki. Tradycyjna edukacja jest oparta na paradygmacie nazywanym ogólnie "modelem powielania wiedzy". Na model ten składają się: ustne wykłady, drukowane skrypty, ćwiczenia i praktyki, lekcje i konsultacje (Lightfoot, 2000). W modelu tym studenci są postrzegani jako osoby zdobywające wiedzę w sposób bierny. Celem nauczania jest przekazanie wiedzy od jej źródła do studenta.

Według Imela (1997) najważniejszą i wyróżniającą WBI cechą jest nacisk kładziony na aktywne szkolenie, a nie samo dostarczenie informacji. Jeśli za podstawowy cel przyjmie się dostarczanie informacji, WBI zacznie przypominać pasywne szkolenia komputerowe, które są krytykowane jako ograniczone przez behawiorystyczną teorię kształcenia. WBI powinno być projektowane w oparciu o teorie psychologii poznawczej, według których uczący się w pełni współpracują z otoczeniem, biorą aktywny udział w procesie nauczania, spełniając w ten sposób paradygmat budowania wiedzy.

Aktualne modele dla WBI

Dawno temu, po śmierci króla i koronacji księcia tłum śpiewał: "Umarł król, niech żyje król", akceptując tym samym odejście jednego władcy i nastanie drugiego. W przypadku WBI stare modele ID przestały działać - król umarł. Nadszedł czas, aby poszukać nowych modeli ID (Hisey, 2000).

Jednakże, kiedy przyjrzymy się aktualnym modelom ID dla WBI przedstawionym przez Edwardsa (1999), zauważymy, że projektanci szkoleń wciąż "płaczą za starym królem" - modele ID dla WBI używane przez praktyków nadal przypominają stare modele. Aktualne modele przedstawiane w literaturze to modele Reeves'a i Reeves'a, Ritchie'go i Hoffmana oraz model Duchastela.

Model WBI Reeves'a i Reeves'a, zawiera 10 składowych związanych z nauką w sieci, nazywanych wymiarami. Są to: (1) filozofia pedagogiczna, (2) teoria nauczania, (3) zorientowanie na określony cel nauczania, (4) zorientowanie na wykonanie określonego zadania, (5) źródło motywacji, (6) rola nauczyciela, (7) wsparcie metapoznawcze, (8) nauka oparata na współpracy, (9) wrażliwość na czynniki kulturowe, (10) elastyczność struktury kursu (Edwards, 1999).

Model WBI Ritchie'go i Hoffmana adaptuje tradycyjne zasady metodyki szkoleń na potrzeby WBI. Należą do nich: motywowanie uczącego się, określenie zakresu materiału do opanowania, pomoc w przypomnieniu wiedzy już nabytej, zapewnienie wskazówek i komunikacji zwrotnej, dostarczanie materiałów szkoleniowych, sprawdzanie czy uczący się rozumie materiał i na tej podstawie zapewnianie wiedzy nadprogramowej lub dokształacanie (Edwards 1999). W tej formie model ten przypomina 9 elementów składających się na metodykę szkoleń według Gagne'a.

Model WBI Duchastela (Duchastel, 1996) wprowadza innowacje w tradycyjnym modelu metodyki szkoleń. Autor definiuje w nim kilka funkcji i porównuje je z funkcjami tradycyjnych modeli nauczania. Funkcje te nie określają zakresu materiału do opanowania, ale jedynie cele, które uczący się powinni osiągnąć; pomagają ocenić uczestników w oparciu o zlecone im zadania, zamiast oceny za pomocą tradycyjnych testów; sprawiają, że uczestnicy studiują i pracują razem zamiast uczyć się indywidualnie; służą wypracowaniu wiedzy zamiast tylko ją przekazywać; przyczyniają się do budowania wirtualnych społeczności edukacyjnych o zasięgu globalnym, a nie tylko społeczności lokalnych. Edwards (1999) przedstawia 5 tematów wspólnych dla wszystkich trzech modeli. Są to: potrzeba stawiania jasnych celów, tworzenie współpracujących ze sobą zespołów uczestników, włączenie aspektów motywacyjnych do WBI, zamiana szkoleniowców w pośredników zajmujących się przewodnictwem w procesie nauki i komunikacją zwrotną oraz ułatwianie tworzenia treści dydaktycznych i rozwijania umiejętności w trakcie WBI.

Opracował on też model na potrzeby WBI bazując na zagadnieniach, ze szczególnym przeznaczeniem do stosowania w szkolnictwie wyższym i z uwzględnieniem specyficznych potrzeb dorosłych uczestników kursu. Elementy tego modelu mogą być wykorzystane w dowolnym typie WBI. Podstawowe założenia modelu WBI Edwardsa to:
zorientowanie na cel, motywowanie, skoncentrowanie się na osobie studenta, zapewnienie przewodnictwa i komunikacji zwrotnej, strategie uczenia się na zasadzie współpracy między uczestnikami, praca nad projektem.

Trudno jest stwierdzić, czy modele przedstawione przez Reeves'a i Reeves'a, Ritchie'go i Hoffmana, Duchastela i Edwardsa są modelami przewodnika metodycznego. Zawierają one użyteczne elementy, które zapewniają sukces kursów WBI, jednakże nie instruują nas co i kiedy robić podczas projektowania WBI. Tak więc istnieje zapotrzebowanie na bardziej stabilny model ID dla WBI.

Doniesienia na temat aktualnych doświadczeń dotyczących WBI zawarte w literaturze.

Zreferuję doświadczenia w tworzeniu WBI opisane w literaturze fachowej w następujących aspektach:

  1. Rozpoczęcie przekształcania kursu na WBI.
  2. Wsparcie dla studenta i instruktora.
  3. Zagadnienie związane z metodyką.
  4. Współpraca między uczestnikami kursów.
  5. Ocena uczestników.
Opracowałem te aspekty łącząc ze sobą elementy istniejącego modelu oraz zestawiając kryteria, którymi kierują się praktycy.

Wyobraź sobie, że jedziesz w nieznany teren nie mając mapy. Jakbyś znalazł drogę do celu? Mógłbyś posłużyć się metodą prób i błędów. Możesz zaryzykować wybierając zjazd z autostrady, który według Ciebie doprowadzi Cię do celu, albo możesz zatrzymać się na stacji benzynowej i zapytać sprzedawcę o drogę. Którekolwiek rozwiązanie wybierzesz, szukając celu bez mapy, stracisz cenny czas i pieniądze.

Projektanci kursów i instruktorzy, którzy próbują przekształcić swoje kursy na format WBI nie opierając się na modelu, który przetrwał próbę czasu, są podobni do kierowców poruszających się bez mapy w nieznanym terenie. Praktycy podejmują kilka prób poprzedzających proces przekształcania. Zaczynają oni zwykle konwersję szkolenia na format WB opracowując prototyp WBI na poziomie informacyjnym (Lightfoot, 2000). Innymi słowy projektanci opracowują najpierw stronę WWW jako dodatek do kursu stacjonarnego.

Shave (1998) proponuje 4 poziomy użycia internetu jako częsci kursu. Są to:
  • Informacyjny ( Poziom 1) w którym internet jest używany 'pi, (fr/ N6w któktó(fr/ N6w któktó(fr/ N6w któktó(fr najksięcjamaystkiie jaek w sk najksdzinadprogsci ku, odlegenosze. w.
  • Strota'a, zawiódoborozwiantującs prduktuijne zas,nadprogsnajksdz ci ku, najksięię indywiduobiej źródie wietem.
    Strniacha w nia kucy się RozpereniggggK (Kuchinke i i (s, 20est stwierliymy, wyelidukacj jakjie większą ildenba zornem technolodyórych jenktó(frdła uacyjnee: rozpoczasci kurs Ata uą możiość zapedzili ami przewod nnlieczID oraarzekstursy 2eotgzewodele prie: rozpoczęm. W pierwjnego kur w formacie WIanych przewod nbpodracowasesjeię prakzeczID orim zadaęp da wykonaWBI. a zował w któktóni osiągnz z bległośwyś posgiosowu cy sina całji oprogramowzniep. Friedrnda i inni (199ne zcawiają, Aunikonwużtyre zapewstał) wsparcę studentom; pch gotetrwaw z icoże uczestnictw na kursannliecuki.eearndel te pozorca sie w f siwarzeksttoróbpodejmucącyc, zagadnienia takie jap korząpewnienek do kurnnliec;ć, łem róirują siąceotouoje kurć oa kursów stacjonach;kie tegia umiejętnoś potrześ powisie, Aą byy zru tym stujek nnlieczitd. ggggBm zadazy przeprowadzonedry WB, wykrwaymy, i. Istotnym problemem jeć brę doświadczenlu instruktorwyś posgiosowu cy sie "modelą WBpz za m (Lightfoot, 2tomp. Friedrich, 1)rs Apa Kc ID onpisaćest trtnośniey, która. Auiedne zcawia9la twślenrzestloneg zespuÙp do awelu metodyiema gynie Wspaaeem teiodycznWBpz za a (Ingebritsen i inni, 1zID ore (Kuchinke i inni, 20. Z zespursy mitrwałyą siw skłstaćlu metotoró) orapetenci testÙp do aweem teiodyiowycy, którz spelibiedyl się konsuudentgo d i instrukędóKi konsultacąceotouop. a zowałyurzyczdz ci k na bardzina iną aktymych i rozwdz y, ćwiczenę w grup;elu owałyca sieon te w poowia W snikowan i instrukzefona pr w tworzenie materiałów szkoleniow;oda dostarczanem technolo,nie Wspaaedyki szkoleem teiodyiow; 'pi, (fr/ N6zy pomowiek rozwiyosowu ch problemniggZ zespursy mu mogę na stl. W ydudiowaćkonceumów szkolenimrny.nceumów szkolenczBI moą byon tee miejlnym p facdobywaniy w ałożenaz konieczneńniynicrarczanioda dostarczanie materiałów szkoleniow.raz Ingedritsen i iave (, (7 wykorzyacowaia takkonceumów szkoleneych podcz i udostępnianiwoicyes kursnnliecuky.nceumie byiy w ałą one pietórWWó) orasultace="rwinym do iie tworzeać. jdracowas siogst teg zWspów składajnie sic apetenci testem technotoró) orabsolwtudentów ucze.re (Kuchinke i i (s, 20eboliece wspiowani prz6-na oauk g zWspópetenci testzją zakreas projektowaniich rozwoci strę isz z triocyjnych 1/2 ekstu. i>

    <Pw codzw cemyc, zagadnienń dotyczcję szkolenia w otce kategorią struke na serurę iie główwe założenci ku, ew Ktinacz> Oceci ku 1) Oceew Ktinacem jeko czta ut używną metodć pozwalaja są lasyfik by szkolenla Wm (Lightf (s, 099go dorwał przegluać sw tego protodelu Wę oątamjędaikowanć nowyne użytenowyka funkcji wyeliminowm, a ch potrrodn,ąc tym samń wciąę podajoałcenia serch i u dozwalaj rnege (Tipton i iave (1998) przeprowdladę wraobie studecjamw Ktingają o się nW kasame meienad projnikowa,ich rozwojuwd) wrtowania wej podczao którgo doyikowade="cyjnycorroj np. Friedrnda i inni (199lastwierliymy, . jlepyższym sposobsla konstruowanopc zdalnena serurem jek osistl.dautosjrczaniycorpchntowanRozpokonaue tego proju. Ua użycsynehrą ktycznychasynehrą ktycznych narzędą jestjko cztyższym sposobna inąunkccy pomięd z instruktojidla studemirlu orb pomiędym saidla studemiegggg Djako narzęhasynehrą ktycznyst używa ich W przypadie różnych modela Wje Należne wykł (Shotsbergertel, 19,raz korespondencj-mailan" (Lichty, 1jida (Ingebritsen i inni, 1997za grupi dusdycynie okonemirn" (Lichty, 1jide (Kuchinke i inni, 20.em.

    Artykuist uykułą sukek te wskazówBI zawwa ich W protyzowjnym modead projnikowa,is, aę wrazg zespjlnym projnilnym przekształci e wciej wymidzioci k ychna format WBZttwjnez uwzglumie model tie zost ne uynia w szkolnictwie wyższem ie przekształcenci ku, ia w celt przekazan, skoprnkcjiy zdpaaeą niezbęjniu wiedzychzi cod godijsca. Jedie model tBI moą byst używast równiete naicznych pozursanD ora naiczny cod godaniach nauczan i>

    <Fzek 1-8). dziaadazy pdewd)ołożemdla WBb

    Podejśczeg4 pozu1 (ie informacw t)dcy ą pozu4jnp spedionwe nnliec). Tw Ktiyów i instruktoię powinw. W pierwszszkjowłcidla twooaci st się internezuymzy bęce sdo donzeniem ty tradycyjnego kursu stacjonarnegNaaci stie na tej powinnniże zapewnie informacj niezbędw któktó(fr najksięcj. Pe rnia tej powinp">Podesieą ą pozu2jnpo pozido donaun)nioą pozu3jnpo poziz. Nalnk000).aą ońcworzentcznych pozowców powinwd)oło by speeżnonwersjnnliecznp( Pozi4m. Remliznikackrokmu, krokuych pozowc1-4aie pozwaja n ułanietopoleneywd)ołożeów WBa, Poniewab poproleywd)ołocy98( Pozika jest podse sdzwajaudostęenrozpzoniejąc.li=st cce z te i instruktoijamw KtiygsW sysurhi duadajie więk ...doświadczenę wraobwzt, detnya pozu, ny zdobywajBI, joiadcażce wiedzopie potencjalnych probursanD orym spoursaty ich rozwiyosowaów.

  • ul> . <4.1  K, któziem kursó pozorzw poowiptwślesidzioym da intern?WB. y, ktwoje kur mu mogiom wdaikdz ą się o efektygoz i udostępnianch przez internew. <4.2  Jakyła meto i udostępniango kuriarzędz. jlepya?w.ul> li> <Fzek 2-8T twślenkonceum="czbmatów ; pomagającychaceeg zespuia projektgoWBb ul>o> ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liii> <2.1  lW piera , skoncekonuje sifmanfmlizzaniy w tworzesce.> <2.2  Drugaów zajeucy się swntom;odstrmdyką.>ul>o> ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liii> <3.1  Z, zapewnieni szkolenin dla studentsce.>ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiii> <3.1.1  Warzekstursy ym tereamy akadkentsce.i> <3.1.2  Warzeksturie oparte na serwisie sce.>>ul>o> <3.2  Z, zapewnieni szkolenin dy aredwywh dziu. Tm technola owanRo powa(dezż orgaferowaćprawywh dziu. K araWę powaA dupiymać się na zagadnieniych związanychi oproganiem kusce.>ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiii> <3.2.1  Warzekstursy ym tereamy akadkentsce.i> <3.2.2  Warzeksturie oparte na serwisie sce.>>ul>o i>>ul>o> <4.1  Z, zapewnient technologji oprogramowaWBI. Nalyże zapewni w następująr> ji oprogramowz:ew.ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liii> <4.1.1  Oi oprogramowze pietaów. <4.1.1.1  S pietsie sce.ii> <4.1.1.2  S pietsReml M mesce.ii> <4.1.1.3  S pietsFTPce.ii> <4.1.1.4  Poie zosteji oprogramowze pietace.
<4.1.2  Alstormacbiultursce. <4.1.2.1  K kontornemkstusce.ii> <4.1.2.2  Ardusocelkuljadycysce.ii> <4.1.2.3  Bzek dayór.ew. <4.1.3  Oi oprogramowzeem te tworzenci strę sce. <4.1.4  Oi oprogramowzeem te tworzengeogrkiw. <4.2  Z, zapewnient technologdo sprzachoWBI. Nalyże zapewni w następująiy w ałoże:w.ii> <4.2.1  Ssultace="rwinym ad projnikowanii strę sce.>ul>o> <4.3  Z, zapewnienio sprzęą dagryanowaniay pricrarczanioetra ktlstniknje audiety wice.>ul>o>> <Fzek 3-8AfmlizaWBAfmlizaWBI możw poowido dołarb popz9anci thntowanRo potencjalnycD orimreka joferowanyla studentsceb Roapoowanż wymadnie. przedstawienRo potencja tym stujomż wymadaa, py, itnyadjgna.dośwome sdecyzjóbęy na teypwśgo odps oria nauczagka jeile na niie odpowie.w.ii> <1.1  i> Roapoowanż wymadniaą zakarct technologe infotaktycznsce.>ul>o> Oca iciadcażniealnyem kurs9) wrdczenlu instruktorń dotyczcjie głysnychsnyc) charaktstaktycznymi kursów.ii> <2.1  AfmlizaWBI możliwośem teiodyiowów.ii> <2.1.1  AfmlizaWa, kigur6w ktro sprzachoWce.iih: ipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiii> <2.1.1.1  i> wym grupksisce.ii> <2.1.1.2  St sztowośo prouktora.ii> <2.1.1.3  Oa obtowośk opiodźie wiachoWce.ii> <2.1.1.4  Oa obtowośbległndkentsce.ii> <2.1.1.5  Oa obtowośęyzestn CD-ROMce.ii> <2.1.1.6  Oa obtowośdagryanrki CDce. i> ipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiii> <2.1.2.1  l">Przeglnrkisce.ii> <2.1.2.2  Plugizioym p">Przeglnreksce.ii> <2.1.2.3  l" prograne ukraece.ii> <2.1.2.4  Alstormacbiulturce.iii> ipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiiii> <2.1.2.4.1  l" prouknemkstusce.iiii> <2.1.2.4.2  Ardusocelkuljadycysce.iiii> <2.1.2.4.3  Bzek dayór.ew. <2.1.2.4.4  Oi oprogramowzedm doatiorykk.ew. ul>o> <2.1.3  AfmlizaWi udostuoym da internew.ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiii> <2.1.3.1  St sztowośt, włączaów.o ul> ul> ul> liiii uliulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/li ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/li <2.2  AfmlizaWBe mieasie nauw.ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiii> <2.2.1  Domsce.ii> <2.2.2  Me miejaćprce.ii> <2.2.3  Szztoace.o> <2.3  AfmlizaWaiadcażniealnych doświadczela ucnikz ITsce.>ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiii> <2.3.1  Do.doświadczenu i obsdzancey Auenemkstusce.ii> <2.3.2  Do.doświadczenu i obsdzanRozpynj-mailsce.ii> <2.3.3  Do.doświadczenućprarzez interemsce.ii> <2.3.4  Do.doświadczenućprarzć wykorzysiek ti wia, konfereisce.ii> <2.3.5   ( Poziia umiejętnością zakarcITsce. <4.1  AfmlizaWjt oceoa kursów stacjonachido dołarpopz9la studentymg4 poprolupalapekt (ny Jeśstodą dostę)sce.ii> <4.2  Zy zdpae BI ounie zawozęną i meria nauczagw konwersrzestacjonajury kursą nt, dsiedp sposak te zdobynadprogsci ku)sce.>ul>oli. <Fzek 4-8i> Roapoowanj, stratirw szkolania. zapewnieni któktóBI możliwośwyy, ćwiczenu wiedzy zdtdziOceci kne.).b <1.1  Was prowadzeym mode4) zorientoartego n któky u dem róiorzenmerym mode4) zorientoartego i iiiine wykoedaw.ew. <1.2  Uą stanwnien i instrukte h przewodijl/a, poestijlnymia moders internetniem kusce.ii> <1.3  lo założeest nacuata na współp się w procesie nauczaniarzeie socnRozpuparcizol6w ktcgo ne i iiii go i iodl bległoów. <1.3.1  a. zapewnienem różnordzina iną aktliwosce.ii> <1.3.2  Ut użyietym wieej źreriah informarce.ii> <1.3.3  Ri rozwijanie z, pykości modela wsp codziczeni"czbmatce.ii> <1.3.4  a. zapewnieni udostuoym b ordłcznyia badań naukowyce.ii> <1.3.5  a. zapewnieni udostuoym ="czbmatci edukacyjnycd naicznyw ucze.ce. li>>ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/l >ii> <1.4.1  Uą możiwnieniynehrą ktywszs komunikacożnal bległo9). sz w ceiiii ym mje st użwni w następujcznych narzędrs internet n:ew.iii> ipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiiii> <1.4.1.1  Czatiew. <1.4.1.2   Komunrukysce.iiii> <1.4.1.3  Tia e, konfereesce.iiii> <1.4.1.4  Wi wia, konferee.ew. >ii> <1.4.2  Uą możiwnienaiynehrą ktywszs komunikacożnal bległo9). sz w ceiiii mu mogą byst użyom w następująch narzęarsy internet:ew. ipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiiii> <1.4.2.1  lozpanj-mailsce.iiii> <1.4.2.2  Ga grupi dusdycy.ew. <1.6  Uą możiwnieni któktódo budowannie infotualnycw si ia w celtii stacjzdalnew ; pomowanoź sstugiego. sz cmodelu mje st użwni w następujcznych narzę:ce.>ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiiii> <1.6.1  Kestanfekdrs interneesce.iiii> <1.6.2  Tia fonsce.>>ul> ul>o> <2.  Ww ; pomowetem różnorodnyg" sowcgo k:ce.ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiiii> <2.1  Uą możiwnieni któktóie naub popz9orzeglnczaniy obschnczaniiii h informarce.iii>> <2.2  Uą możiwnieni któktóie naub popz9da wyużyietiiii na aktaznyza badrce.iii>> <2.3  Uą możiwnieni któktóie naub popz9 wykorzysie zeiii ie materiałń naukowyce.>>ul> l <3.  a. zapewnieny, ćwiczebją zakrech rozwiyosowa im zaalnych probursów. li> <Fzek 5-8a. zapewnieni brżs w8l opanndziej struky admini. ueadycyjią, któę powaAaz ułatdz cs komunika iych wyn sięca międznikonwużteniewywh dzijlno n któkemsce) <Fzek 6-8T twślenieek rójcgo kurla .).b >ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiiii> <2.1  a. zawoz by(ie materizeie zapewnione przklzoria)rce.iii>> <2.2  Dokuptudeukacgo projuni szkolen(ś e szczegeiej częni szkolen1) opracnione przg zWspym projni)rce.iii>> <2.3  Dokuptudeukacgo projunsy inf miu (szabzdzi, yeltune ę sturwwwesz,kic)sce. <2.4  a.o osomultiż megei (ą elemenmultiż megeigo kursngeogrka)ów.>ul> l ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiii>> <3.1  Ko kiewod go proju.ce.iii>> <3.2  Ko kiewod ds.ct technolo.ce.iii>> <3.3  Ko kiewod ds.cdokuptudeuko.ce.iii>> <3.4  Ko kiewod ds.ct zawozęngo kuów.iii>> <3.5  Cz za.ówB zespu.ew.o> ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiii>> <7.1  Ss>Strododbudów.iii>> <7.2  St szczei słola k aspngo kuów.iii>> <7.3  O szdyikowanla studentsce.iii>> <7.4  Wajwarctrminysce.iiii> <7.5  Kc kryte u ońcworzdów.iii>> <7.6   y edmiopngo kuów.iii>> <7.7  Oaorozwiantującs prduktuiju; spgadnieów.iii>> <7.8  Hanfbndprogsci kuów.iii>> <7.9  Łwłaew kt zawozęngo kuów.> <7.10  a.o osew.o> <Fzek 7-8Wy wyeliminowdele prie: rozpoczęm.at aktuwjnego kurn jakjie większą ildenba zornem technolodyór.).b >ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/liiiiiii> <1.1  a. zapeoaci studtón zakana adormacyjnmi przewod nnliecziasesjeię prakzec999) prię aktualne: rozpoczęm.ci kursuesjeit nie manie na unieie z, ewniengo sych z narzęa wóbch teika wst używmi iuna kursars internet nile prie: rozpoczęm. zianowwjnego kuów. <1.2  a. zapeoaci studtóza podstaioci k cią zakarcli obswa i pu inWB K py, nbpodracowiptwprzyksom w następująna tey:ew. <1.2.1  Oi oprogramowzemultiż megeów. <1.2.2  Oi oprogramowzeem te tworzenie sce.iiii> <1.2.3  Nh narzęara, konferdycy.ew. <1.2.4  Oa obsanRozpynj-mailsce.ii iii ul>o iii ul>o iii h <2.  Ww ; pomowetni szkole i instrukędów. <Fzek 8-8i> Oiaole la studurs).b Oiaole la studaWje na podstawa aktliwo,lcz :w.>ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/ iiiii> <1.1  l" prowadzenetrmfolio.ew. <1.2  l" prowadzenpi dusko.ce.iii>> <1.2  l" prowadzenle prezeuko.ce.oi.>ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/ iiiii> <2.1  Ut użyietquiązkukkętki iiie odpowęa wsce.oi.ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/ iiiii> <3.1  Ut używajBć tradycyjnych teiktch tpayjndzje Nalie7 wykorzyacśapetencnecardusoetch tpanowaniarzeie socnRa prtóni, siamowenć podczegI, znędów.ul>oi. <Fzek 9-8Th tpanowezgo kursy internetznWlu opartego na serwisie .).b ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/ iiiii> <1.1  ieguljoneię aktizracnwetnie okraca n i st .ce.iii>> <1.2  Ewyeliminowde i błędce.iii>> <1.3  Setrktóiązancorrojniycorpchntowanie zawozęnę stu nWyz, siamowze i błędh w lipayjndzmiearyzycznychprogotaktycznorą jst równie wytrolenia treśzdezę aktizracnotalubsie wyomagajski 4 awwe założenci ku. w.iii>> <1.4  Do wyużyietaz konieaznyz wyn iunkętkijnychrmodaniaaz wykorzystuj cs komunikają zwrotnazg zespjlnym projnil,iarzelie Nh i rozwdz i oprog.ce.oi> ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/ >ulipt typną png" stylci t-g" st-pt t: ną ;"/ i. <1.6  Th tpanowezę sturwtym wiep">Przeglnrpadk ktlat inforhcsW syseniowo(WinsrchMop)ów.o> <2.  KelkuljajanRo potencjalnyc e sezbpykościneestceę konwerses kursji go modelu opartego na serwisie ,ycD ori zwrsywh tra kt(ROI). Eo efektyoje kursy internetoż wym manalokbudowanym wieem różnorodny="czbmatnia.o osoteych no muszoczegeiko mtceoa kurs9). a wyn ej iyturmasjtzeduadajhi dursch jaeezonsutursurswh tra knia. Jeśzi dye h pri wym manp">Donioeiko mtc,oje kursy internetolu mje i r wrtwniWW jakoudostyelu, inta aktadp sposia nauczagw w szkolnictwie wyżssce.>ul>oli

Przeglh w literatdć wykrwymy, że Praktydo doóbują próe przekształcenci kursów stacjonachiychna format , mimaymy, .ieęc istnieie modeaksu przeksztaą jnego kuelu, który przetrwbrzy próbę cz9). W związku z tly podbudoenu sz w ced. dziaadaie różnyia bciedwywiadają siowzeeaikdz zWsycowycf y, kw,nRoz osiystająa ze sobj, styisz c jneę czchśgo tnikcIc istnieaz koniekszoacie tworzenciabituwjneym mode4a portegoeę konwerses kursów stacjonachorą jidie tworzenodte podsaes kursurs internet n. y. Chociiewae Praktyni nie opieraać się wrttrymyca istniejjnym mod,zym spoyrgo doyikoianch przolupae przeksztańaes kursusu na kty łyją kilaw wspcznyie kateg,lcz dp spose: rozpoczassu przekształca,ilu metdce wspiowatna uczestlemychla nauczyci,yc, zagadnienmy związanead projnikoweniedo budoweni współpycca między uczestnikaes kurswelu metdjt oc. K kaa izke kategtie zosta iilu jofero.cy przykřcj. em.
ip>

strates,tand Recom redatiosnie. cazy pdpodstonam w a, konferei AECTachDenverteCO.li.e, zng Ae audand Vi wi Tm technolesniERIC Docuptud: ED422859.li. ul> liii>>/div/li>li>>div

ii>lpan> href="ai>Artl/cs rezerze/nuptr/2/id/14#do djis9img src="image/add_com ret_icon.gif"lu, ="do djjcs rezerz" ti th="11" he (Li="11" /> do djjcs rezerz9"><li>ii>lpan> href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#topis9img src="image/go_top_icon.gif"lti th="11" he (Li="11" u, ="do g kt" /> donRozpokonu9"><li>ii >/div/li>li>>div

ii>l stg>Do djjdn:ewl stg>li>ii>img src="image/add_to/faceb.png" u, ="facebook" /> href="http://www.facebookncom/sharer.php?u=http%3A%2F%2Fwww.e- rezor.edu.pl%2Fai>Artl%3Findex%2Fnuptr%2F2%2Fid/%2F14&t=+Pu przekształce+es kurs+ć tradycyjnna+ infot+WBI+" OnClick="this.marget='_blano'">Facebook9">
  • ii>img src="image/add_to/az wp.gif"lu, ="az wp" /> href="http://www.az wp.pl/do dj/s="l/?url=http://www.e- rezor.edu.pl/ai>Artl/index/nuptr/2/id/14&iitle=+Pu przekształce+es kurs+ć tradycyjnna+ infot+WBI+" OnClick="this.marget='_blano'">Wz wp9">
  • ii>img src="image/add_to/tw tter.png" u, ="tw tter" /> href="http://tw tter.com/hs r?doatus=http://www.e- rezor.edu.pl/ai>Artl/index/nuptr/2/id/14" OnClick="this.marget='_blano'">Tw tter.com9">
  • ii>img src="image/add_to/digg.png" u, ="digg" /> href="http://digg.com/submit?phase=2&url=http://www.e- rezor.edu.pl/ai>Artl/index/nuptr/2/id/14&iitle=+Pu przekształce+es kurs+ć tradycyjnna+ infot+WBI+" OnClick="this.marget='_blano'">Digg.com9">
  • ii >/div/li>li>i>>tablelti th="100%"z w lpadducg="0"z w llpacucg="5"/li i tbody/li i tr
  • ii>td

    <>l stg>INFORMACJE O AUTORZEewl stg>em. /img src="_zdjecia/tuzun.jpg" border="0"zhlpace="10" vlpace="5" u,ign="r (Li"> HAKAN TUZUN BR>g. Augka jei truktrijlnsu nywh d c Tm technologSW sysołSw szkadań UnikonsużylenIndiffm w USA. M ietopadń wyi. uenia cod godijge infotakianD ora cod godijgt technologd szkoleJgozars inestruowanobpoduadajhado stosoarct technologe infotaktyczn,aty łystajwzy, ka pu inyów i interorą jst równiec, zagadnieni u dozdnien i merci edukacyjnyidzy zwięuczagwywiapykośym procego nauczanie. ciniuiadu siec, zagadniesieWW jatw Ktianioia bciię w jascarcQua jeAtlantis ( href="http://www.Qua jAtlantis.org"amarget="_blanowehttp://www.Qua jAtlantis.org9"><)rsQua jAtlantisgka jeci edukactodcrżks pu innezuymaz wykorzystujdajier aktuwwśgo odps m tyójch wylturnch przezną ogi pzewodsadnienmozyacrei la ucniki owzaangałżyictw ę nęnie. cintajca n woimci trukttjlnym prowioia bczanodęynestnikamozyaracujmścigraznyia ku lipayjneJgoss>Strors interneaesc: href="http://mypage.iu.edu/~htuzun/"amarget="_blanowehttp://mypage.iu.edu/~htuzun/9"><, adrukcj-maila href="mailsc:hakantzn@yahoo.comwehakantzn@yahoo.com9"><.li iii td
  • ii tr
  • ii tbody/li i table/li>iih: >>/div/li >/div/li >divdivli>>div

    iih2> 

    li>iidiv>/div/li>i i inf
  • ii div/li>i div/li>/div/li iidivli>>div

    iih2> href="ny cBI omo/e="s-trukci/nuptr/2">E- rezor nr 2 /ot, 39"><

    li>i div/li>idiv

    S="snia treśai>Artykui <>/div/li>i iul

    iii>> e e szowe .

  • iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s2">W dost9"><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s3">Definucje9"><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s4">Da dostawijanie wie9"><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s5"/No naucze zdktuww(Di zosejaEducatio, DE;sDi zosejaLejonucg, DL)9"><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s6">Fa format (sz szkole welu oparcoycw ć)9"><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s7">M Model przewoden i meyodyczn (Ii insctioe Donign, ID)ego dla WB><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s8">At aktuwnym moeego dla WB><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s9">Dawodsadniena na temę aktualnych doświadczeń dotyczalnych WBe zaweich w literatu.WB><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s10isP) protyzowa ModPd projnikowa ><iii>iiii>iii>> < href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#e="s11wePa pumranowe ><iii>iiii>iii>>

    <iii>iiii li iiIe informacora. Auiei <>/div/li>i ip/li>i href="ai>Artl/index/nuptr/2/id/14#oa. Auieis9l stg>Hakan Tuzunewl stg>e">
  • iim. / href="ny cBI omo/archiwum/a. Au/421wezpourorhnecar>Artykyea. Auee"><>ii >>>>li>i div/li>/div/li i li iidivli>>div

    iih2>Ks rezerze

    li>i div/li>idiv

    iLEARNING I E-LEARNING TRADYCYJNY I NOWOCZESNY Obestamngo si mon.. ><a. Au: TadeusoLa tńcwyk, i >>>> href="ai>Artl/cs rezerze/nuptr/2/id/14"

  • ii>png" stylmargin-top:5px;"< href="ai>Artl/cs rezerze/nuptr/2/id/14#do djis9img src="image/add_com ret_icon.gif"lti th="11" he (Li="11" u, ="do djjcs rezerz" g" stylvertlce -u,ign:middle;" /> do djjcs rezerz9"><>/div/li>/div/li i idiv

    li>>div

    9img h4 clasi do" src="image/engci h_icon.gif"lti th="20" he (Li="19" u, ="engci h" /> ">9l stg>engci h versionewl stg>e"><>/div/li>/div/li iidiv

    li>div

    9img h4 clasi do" src="image/drukuj_icon.gif"lti th="20" he (Li="19" u, ="drukuj" /> ">9l stg>ionwe gi drukuewl stg>e"><i ip/ href="javascript:addSite();">9img h4 clasi do" src="/image/ulubioe_icon.gif"lti th="20" he (Li="19" u, ="do dji /> ">9l stg>do djjdn ulubioyjne"></div/l>/div/li i idivli>>div

    iih2>Pa obzan, zagadnie

    li>i div/li>idiv

    li>iidiv

    iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/55/id/1107">Uączen we i błaniaaego nauczu p oprogramowanwcsW syszene-lejonucgu9">
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/54/id/1100"/Sj struky ie Wspaaea o efektoz bygzekształcenwwśgo odps une-lejonucgnil9">
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/52/id/1058">Humani. ykracayw uczeajnych teiktyczn: 8l opannzen inftykyego kure-lejonucgnitgoWB>
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/47/id/970"/Nieporzeworzenci edukacenunzekształcu zdktul9">
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/45/id/931">M Motwiejacawalajdan, facoowaane ukraestlemyca internew>
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/41/id/863">Ke kj strywizlnyme-ci edujirlu orsw tekry ykrew>
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/39/id/826isP) projnikowetom;odstrmenci kurse-lejonucgnilnyczwadywiktakiamy akadckiaziOcecy przykzzanUnikonsużtu G bads takiew>
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/37/id/787">E-lejonucg te h prwymt doci ferdycagd sykye e wyejew>
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/37/id/788">Traftoz byi y prelntowośt wylmatówdostycych poia bczu o efektozcogd szkole-lejonucgnilnew>
  • ii> >>>> iiii>iii>>>> href="ai>Artl/index/nuptr/37/id/793">Bzkoded lejonucg unzekształcu miearyzycl9">
  • ii> >>>> >/div/li>ili>ii>lpans_14_9"

    «eg4 poprole9"><li>ii>lpans_14_9"

    w nastcen»9"><li>ii >/div/li>/div/li>li> i div/li>i div/ >iidivp

    href="http://www.c fe.pl/" , Click="this.marget='_blano'">Concekm Ot zawejaEduedujirSGH9"><, t, 3-17 &lpades;ul>o i> < href="ss>Str/6/copyr (Li">Copyr (Li ><> < href="ss>Str/16/coo tas">Coo tas ><> < href="prasaisPisadzilm w ><> < href="ss>Str/2/redąunaisRedąuna ><> < href="ss>Str/5/reklamaisReklama ><> < href="ss>Str/4/ wytat ">Ke tat ><oi>div/li> >i div/ i div/